İran Kedisi Özellikleri Hakkında Her Şey | suzionline
VetArt Veteriner Kliniği SuziOnline'ı destekliyor.
İran Kedisi Özellikleri Hakkında Her Şey

İran Kedisi Özellikleri Hakkında Her Şey

VetArt Veteriner Kliniği

Merhaba sevgili hayvan severler, sizlere iran kedisi özellikleri konusundan bahsetmek istiyorum, ancak üzgünüm ki bu özellikler; suratları çok sevimlidir, tüyleri yumuşacıktır, çok sakindirler şeklinde olmayacak çünkü ”güzelliklerini” borçlu oldukları surat şekilleri, onlara acı veriyor ve bu hiç sevimli değil. Ben size bu özelliklerden bahsedeceğim.

iran kedisi chinchilla

Günümüz İran Kedisi

İlk İran Kedileri – Geleneksel İran Kedisi

Konuya geçmeden önce, kafalarda bir karışıklık var, onu gidermem lazım. ”Rabbim bu kediyi de böyle yaratmış, biz ne yapalım?” düşüncesine sahip insanlar var. İran kedilerinin, tarihlerinin başından beri bu surat yapısına sahip olduklarını zannediyorlar, ancak durum bu şekilde değil. Bakalım ilk İran kedileri nasılmış;

İlk İran Kedileri

Uzun tüylü kedilerin ilk ne zaman görüldüğü tam olarak bilinemiyor çünkü evcil kedilerin atası olan Afrika kedilerinde uzun tüy görülmüyor.

Belgelenen ilk İran kedisi 1620 yılında Horasan/İran’dan İtalya’ya Pietro Della Valle tarafından ‘ithal’ edilmiş. Aynı zamanda, Ankara kedisi (angora) de Nicholas Claude Fabri de Peiresc tarafından Osmanlı’dan Fransaya ‘ithal’ edilmiş. Kısa sürede de İngiltere’ye kadar ulaşmışlar. Genellikle, bu ikili birbirleriyle çiftleştirilmiş.

İlk İran Kedileri

İlk İran kedisi, İran kaynaklı olsa da yakın zamanda yapılan genetik araştırmalara göre, şu anki İran kedileri geleneksel genetik yapıya sahip değiller. Modern İran kedilerinin genetik yapısı, Avrupa’dakilere dayanıyor.

Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, İtalya ve dünyanın diğer bölgelerindeki üreticiler, standartları farklı şekilde yorumlamaya başladıkça, genetik mutasyonlar sonucunda zamanla düz burunlu (peke-faced) veya “ultra” türevlerini geliştirdiler.

Kedi Güzellik Yarışmaları

19.yy İngiltere Güzellik Yarışması – Birinci İran Kedisi

Yukarıdaki fotoğrafta, 19 yy. kedi yarışmansın birincisi İran kedisi var. Günümüz İran kedilerine pek benzemiyor değil mi? Çok daha atletik ve canlı duruyor. Ayrıca, burnu var 🙂

Şimdi de günümüzdeki ödüllü İran kedilerine bakalım; CFA ( Cat Fanciers’ Association- Kedigiller Birliği) tarafından  belirlenen ”ideal” İran kedisi standartlarını buradan okuyabilirsiniz ancak İngilizce. Bu standartları kısaca özetlemek gerekirse; 100 puan üzerinden değerlendiriliyorlar; 30 puan kafadan (şekil,gözler,burun vs.) 20 puan vücuttan, 20 puan renkten gibi.. Ne aradıklarını rahatça anlamak için, buraya 2016-2017 döneminin birincisinin fotoğrafını ekliyorum, kendisi çift renkli İran kedileri içerisinde birinci seçildi.

2016-2017 Bicolor Birincisi

Evet, birinci kedimiz bu. Burnunu görüyor musunuz? Ben göremiyorum da…

2016-2017 Silver/Golden ikincisi

Gümüş/altın renkliler içerisinde de bu İran kedisi döneminin ikincisi olmuş. Burnunu görebiliyor musunuz? Ben yine göremiyorum da… Sanki yukarıdaki fotoğraflarda geleneksel iran kedilerinin burunları vardı değil mi? Zamanla mutasyona uğramışlar gibi, ne dersiniz?

İran Kedilerinin Dünden Bugüne Çene Yapıları

Aşağıda İran kedilerinin burun, çene yapısının yıllar boyunca nasıl mutasyona uğradığını gösteren bir fotoğraf var, lütfen inceleyin.

İran kedisinin, çenesinin başlangıçta nasıl olduğunu, yıllar içerisinde üreticiler tarafından ne hale getirildiğini gördünüz değil mi? İşte bu bizim yüzümüzden oldu! Biz, düz suratlı kediler istediğimiz için oldu. O suratlar, bize sevimli geldiği için, onlardan satın almak istedik ve üreticiler de daha düz suratlı kediler üretti. Eğer bizler, düz suratlı kedileri satın almak istemeseydik, böyle bir pazar oluşturmasaydık, üreticiler de bunu yapmayacaktı. Bizim görsel zevklerimiz yüzünden, çeneleri mutasyona uğradı. Bizim görsel zevklerimizin bedeli olarak, onlar ne ödüyor bir de onu görelim;

Bedel medel yok  <3

”Ne bedeli yea? Bedel falan yok. Bak kedimin güzelliğine?! Ben ona çok iyi bakıyorum tamam mı?” ”Bi dk” ”Bi dk ya” ”Bu oyuncakmış :S ” ”Anneeaa kedi nerde?? Foto çekincem getir” ”İnstaya koycam kediyi getir”

Bok yok, bedel!

İran Kedisi Sağlık Problemleri

  • Nefes Alamama, Hırıltılı Nefes Alma

Başlığı tam okuyabildiniz mi? Nefes alamama… Nefes almakta güçlük çekme… Bunu tahayyül edebiliyor musunuz? İran kedilerinin basık burunları yüzünden, burun kanalları kısa ve dolayısıyla güçlükle nefes alıyorlar ya da hırıltılı bir şekilde nefes alabiliyorlar.

Aman biz ne yapalım şimdi değil mi?

  • Diş Hastalıkları

Basık suratlı iran kedileri, normal yüzlü kedilerle aynı büyüklükte ve eşit  sayıda dişe sahiptir, ancak kısaltılmış bir çene ile! Dolayısıyla dişler, yanlış ve çarpık yerleşmek zorunda kalabiliyorlar. Çarpıklık tedavi edilmezse, periodontal hastalığa neden olan plak bakterilerinin birikimine, ağrılı ağız enfeksiyonlarına hatta canlı vücut organlarının enfeksiyonuna ve diş kaybına neden olabiliyor.

Bazı durumlarda yanlış konumlanmış dişler, dişe veya dudağa denk gelip oraya batıyor ya da ”anormal” dişe diş teması, diş aşınmasına sebep olabiliyor. Diş travması, anormal veya ağrılı çiğneme ve ağız tıkanmasına sebep oluyor, dolayısıyla rahatlıkla beslenemiyorlar.

  • Çene Problemleri

Bazen, alt çene asimetrik bir şekilde büyüyor ve ağız kapanmıyor. Dişler yine damağa veya dudağa batabiliyor, kediler ağızları kapanmadığı için herhangi bir şeyi çiğneyemiyorlar, yani yine beslenemiyorlar…

  • Entropion (Göz kapağının içe doğru kıvrılması)

Entropion, göz kapağının kenarının içe doğru kıvrılmasıdır. Sonuç olarak, kirpikler korneaya sürtünerek tahrişe ve hasara neden olur. Göz kapağı aynı zamanda göz yorgunluğunu gidermek ve korneayı korumak için gözyaşı kanallarını kapatabilir ve tıkayabilir. Entropion, üst veya alt göz kapaklarında, bir veya her iki gözde oluşabilir.

  • Gözyaşı Kanallarının Tıkanması

Göz yaşı kanalları tıkanabiliyor ve İran kedilerinin sürekli gözleri akıyor. Akan gözyaşlarını silmeniz kozmetik bir uygulama. Göz çevresini temiz tutmanız açısından doğru ancak, siz tıkanan gözyaşı kanalını açamıyorsunuz sadece akanı silebiliyorsunuz. Veterinerler, operasyonla gözyaşı kanallarındaki tıkanıklığı açabilir ancak ağır anestezi gereklidir ve başarı oranı düşüktür. Sizler gözleriyle ilgilenmezseniz çok daha kötü hale geliyor çünkü kendi kendilere temizlenemiyorlar!

  • Kalp Hastalıkları

İran kedilerinde kalp sıklıkla HCM kalp hastalığı da görülmekte, kalp çeperlerinin aşırı büyümesi sonucu oluşur. Bu hastalık kalbe kan pompalayan kasların mutasyonu yüzünden meydana gelir. Bazen, aniden kan pıhtıları oluşur felce neden olur. HCM “yaşlılık” hastalığı olarak bilinmesine rağmen, genç kedilerde kalıtsal bir şekil oluşabilir, ancak çoğunlukla sadece 6 ay ila 3 yaş arasında görülmez.

  • Polikistik Böbrek Hastalığı

Bu hastalık da yine kalıtsal olarak geçmekte. Doğuştan böbrekler de çok sayıda kist oluyor ve kedi büyüdükçe kistler de büyüyor. Böbrek fonksiyonları giderek düşüyor ve ilerleyen zamanlarda böbrek yetmezliği ortaya çıkıyor.

  • İdiopatik Yüz Dermatiti

Bu hastalığının da iran kedilerinde genetik olarak geçtiği düşünülmekte ancak tam olarak nedeni bilinmiyor. Kanada’daki Bytown Cat Hastanesi’nin sahibi ve Winn Feline Vakfı başkanı Susan Little, İdiopatik yüz dermatiti , “Hızla ilerleyebilen ve şiddetli hale gelen, çok hoş olmayan yüz lezyonlarına neden oluyor” diyor. “Rahatsız edici, sizi öldürmeyecek, ancak sizi mutsuz edecek, kategorisine giren hastalık türü “diyor.

Kedi Sahipleri Ne Diyor?

Bir sürü genetik hastalık! Hepsi de bizlerin safkan iran kedisi merakımız yüzünden.  İnsanlara bunları anlatmaya çalışıyoruz.

Diyoruz ki; Nefes alamıyorlar.

  • ”Alıyor, benimki nefes alıyor arada hırlıyo ama olabilir” diyor. ”Hem hepsinin alamadığı ne malum?” diyor.

Bakış açısının darlığını görüyor musunuz?

Canım kedim, nefes de alıyor! Biraz hırlıyor ama olsun, fotoğraflarda hırlama görünmüyor zaten <3

Diyoruz ki; Çene yapıları yüzünden rahatlıkla beslenemiyorlar.

  • ”Ne yapalım çenesi bozuk diye ölsünler mi?” diyor.

”Ne çenesi ya, biz çenesi bozuk olanlardan almıcaz ki”

”Böbrek yetmezliği yaşıyorlar” diyoruz.

  • Hastalık bu, Allah’tan diyor.

”Canım kedimin bugün böbrekleri iflas etti. Olsun, ben yine de onu çok seviyorum.”

Herkese tek tek laf anlatamıyoruz. Konuyla ilgili yazılar, veteriner görüşleri link atıyoruz. Okuyun, diyoruz. Bilmiyorsunuz, öğrenin diyoruz;

  • Biliyorum ben zaten diyor.

”Kim kardaşyan kıyafetiyle aynı renk kedi taşırken kimse karışmıyor ama :(( Güzel kedi takmak bizim de hakkımız.” ”Pardon beslemek ya, beslemek dicektim”

Sonra diğer ”hayvan severler” de tepki vermeye başlıyor;

”Onlar kedi değil mi?”

”Siz kavga etmek istiyorsunuz, amacınız başka.”

”Bende bir tekir kedi var bir de iran kedisi var. Hayvan sevgisini sizden öğrenecek değilim.”

”Çeşit isteyebilir insanlar.”

”Herkes istediğine bakar.”

”Yazık, pethop’ta çok yalnız duruyordu aldık, size ne.”

”Biz üreticilik yapmıyoruz. Üremek onların da hakkı, bir kerecik anne olsunlar.”

(ama sadece İran ile İran çiftleştirirler, başka ırktan bir kediyle çiftleştirse ”bir kerecik anne’‘ olmuş sayılmaz çünkü)

”Bir kerecikten 6 yavru olsa, tanesi 2 binden 12.000 TL ” (VOAV) ”ANNELİK HAKTIR! SÖKE SÖKE ALIRIZ. 12000’i ALIRIZ!!!”

”Ben almasam başkası alacaktı zaten.”

”Ben değil ama çocuğum istiyor, sadece iran kedisi seviyor. O yüzden İran kedisi arıyoruz 🙁 ”

”Sadece İran Kedisi isterim. Ailem mal. Bana laf anlatamaz. Büyüyünce ben de mal olcam.”

”Herkes istediği cinsi besler hem, siz karışamazsınız.”

”Siz cins kediler ölsün mü diyorsunuz?”

Diyorlar…

O an diyorum ki ”Allah’ım too much cahillik in here”

Bile isteye, gerçeklere sırt çeviriyorsunuz! Onlar, sizin şekilci istekleriniz yüzünden acı çekiyorlar. Bundan kaçamazsınız.

Ben satın almadım, sahiplendim diyerek de kaçamazsınız çünkü sahiplendirilenler de aynı genetik hastalıkları taşıyor… Siz sahiplenirim demeseydiniz, belki de arkadaşınız çiftleştirmeyecekti kedisini. Çiftleştirecek olsa bile, biz hayvan severlerin ”yapma” deme yükümlülüğü var. Vicdani bir yükümlülük bu. Bu yüzden, vicdanınız rahat olmasın.

Ne Yapmalıyız?

Satın almayın! Keyfinize göre, gözünüzün gönlünüzün çektiğine göre cins kedi satın almayın! Her ay google’da yaklaşık 1000 kez satılık iran kedisi ilanı aranıyor. Her ay 1000 kişi daha genetik hastalıklarını umursamadan, bu kedilerden sahiplenmek istiyor. Kedilerin çektiği acı umurlarında değil. Sadece güzel görünen bir kedileri olsun istiyorlar. O ”güzel” görüntü yüzünden kediler, kendi kendilerine yaşayamaz hale geliyorlar. İnsan bakımına muhtaç kalıyorlar. Başlarda ”Satılık İran Kedisi’‘, ‘‘İran Kedisi Sahiplendirme””Ücretsiz İran Kedisi” (yazar burada beleş demek istiyor.) arayanlar sonra da ”kedim götünü temizleyemiyor ne yapmalıyım?” diye aranıyor. O da evi pisleniyor, kedi kötü görünüyor diye, yanlış anlamayın. Ya, bu hayvan niye kendi kendine temizlenemiyor diye düşünmek yok. Neyse ben daha fazla konuşmayayım, sizi kızdırmayayım. Son bir cümle ama söylemezsem ölürüm;

”Herkeş istediği kediyi besler taam mı? Kimse karışamaz” dediğinizde kulağa aynı böyle geliyorsunuz;

Haklısınız, herkesin hayatına kimse karışamaz ama sırtınızdaki vicdani yükü de kimse kaldıramaz.

Kediyle kalın <3

Aynı zamanda vicdanla, merhametle kalın.

 

33

12 Responses

  1. Anonim
    15 Kasım 2018
    • suzionline
      15 Kasım 2018
      • suzionline
        15 Kasım 2018
  2. Anonim
    14 Aralık 2018
    • suzionline
      14 Aralık 2018
  3. Medine
    30 Nisan 2019
    • suzionline
      2 Mayıs 2019
  4. hediye
    17 Aralık 2019
    • suzionline
      18 Aralık 2019
  5. hediye
    17 Aralık 2019
    • suzionline
      18 Aralık 2019
  6. Merve
    16 Nisan 2021

Yorumunuzu Yazabilirsiniz